Kunst alg. (woordenboek)

Albast

De naam albast of albaster wordt gebruikt voor verschijningsvormen van twee verschillende mineralen: gips en calciet (of seleniet).
De hardheid van beide varianten vormt een belangrijk verschil. Gipsalbast is zo zacht dat het makkelijk met een vingernagel bekrast kan worden (hardheid 1,5 tot 2). Kalkalbast is bestand tegen vingernagels, maar kan wel met een mes worden bekrast (hardheid 3).

Allegorie

Een allegorie is in de beeldende kunst een symbolische voorstelling waarbij een idee of abstract begrip (bijvoorbeeld deugden en ondeugden) wordt verbeeld door één of meer personificaties, personen en concrete zaken.

Een allegorie in de literatuur is een symbolische voorstelling van een idee (metafoor) die gedurende het gehele gedicht, verhaal of boek wordt volgehouden. Het verschil met de homerische vergelijking is dat de laatste een deel van het literaire werk is, terwijl de allegorie het gehele werk is.

Altaarstuk

Een altaarstuk is een kunstwerk dat op het altaar wordt geplaatst. Als het ervoor wordt geplaatst spreekt men van een antependium.

Aquatint

Aquatint is een diepdruk-etstechniek, alsmede de benaming voor een afdruk daarvan. Het is een variant op traditioneel etsen, waarbij geen lijnen maar egale vlakken ontstaan. Zodoende kan men een egale toon verkrijgen. Er ontstaat een op waterverf lijkend resultaat. Deze techniek werd door François Philippe Charpentier en Jean Baptiste Leprince in 1768 ontwikkeld en is onder anderen door Caspar Wolf en Ambroise Louis Garneray gebruikt.

Barok

Verwijst naar een stijl en periode in de architectuur, beeldende kunst, muziek en literatuur in West-Europa en Amerika van circa 1590 tot 1750. De stijl kenmerkt zich door evenwicht en volledigheid, vaak met de nadruk op het spectaculaire en emotionele, en een neiging tot contrasten van licht en donker, massa en leegte, alsmede het gebruik van krachtige diagonalen en curven.

Kunststijl die wil imponeren met dramatische effecten (rijke, overdadige versieringen), vooral uit de zeventiende en begin achttiende eeuw.

Byzantijnse kunst

Byzantijnse kunst verwijst naar de kunst van het Byzantijnse Rijk van de 4e tot de 13e eeuw. In de ruim duizend jaar dat deze kunstvorm zich ontwikkelde, laat het een samensmelting zien van Oud-Griekse en Romeinse kunst gecombineerd met oosterse invloeden.

Cellenemailtechniek (Cloisonné)

zie: Historische_edelsmeedtechnieken

De techniek van email cloisonné, ook wel cellenemail, is een zeer oude methode om voorwerpen te decoreren en waarschijnlijk afkomstig uit het Nabije Oosten. De term is afgeleid van het Franse woord cloison (scheidswand). Op een (meestal gouden) achtergrond worden smalle stripjes van geplet gouddraad met de smalle kant naar boven gesoldeerd. Op deze manier wordt het gehele oppervlakte gevuld in het patroon van de gewenste decoratie. Door de strips onderling te laten kruisen ontstaan er vakjes. Deze zogenaamde cellen worden ieder gevuld met emailpoeder in verschillende kleuren. Vervolgens wordt het gehele object verhit zodat het poeder smelt tot glas. De strips voorkomen daarbij dat de verschillende emails in elkaar overlopen. Bovendien vormt dit netwerk van gouddraden ook de omtreklijnen in de tekening. Als de verschillende emailpoeders ongeveer hetzelfde smeltpunt hebben kan het voorwerp op deze manier in één keer van email voorzien worden. Is dit niet het geval dan moet in verschillende stappen verhit worden, beginnend met het email met het hoogste smeltpunt. Aangezien email enigszins inklinkt bij het smelten, moet elke cel vaak nog een tweede maal voorzien worden van een laagje email. Hierna worden de strips gladgeslepen tot op het niveau van het email. Ten slotte wordt het geheel gepolijst. Vaak werd bij deze techniek doorschijnend email gebruikt zodat de gouden achtergrond erdoorheen schijnt.

Chromatiek

Kleurenleer, leer van de kleuren, leer van het ontstaan en de verhouding van de kleuren, opeenvolging in chromatische intervallen.
Onder chromatiek wordt in de muziektheorie verstaan: het gebruik van halve toonafstanden. Meer in het bijzonder: het gebruik van meerdere kleuren van de stamtonen. Zo kan de toon C met behulp van een kruis een halve toonafstand verhoogd worden tot C# (Cis), en met een mol een halve toonafstand verlaagd worden.

Chromatisme

Kleurschifting door lenzen.

Clair-obscure

Clair-obscur (Italiaans: chiaroscuro, Duits: Helldunkel) is een techniek uit de schilderkunst, film en fotografie waarbij de licht-donkercontrasten sterker worden uitgebeeld dan ze in werkelijkheid vaak zijn. Er wordt weinig gebruikgemaakt van de zogenaamde middentonen. Hiermee wordt een dramatisch effect bereikt, waarmee driedimensionale vormen worden geaccentueerd.

Cloisonné

Zie cellenemailtechniek

Costumbrisme

19e-eeuwse lit. genre; beschrijving van scènes uit het dagelijkse leven.

Damast (textiel)

Damast (afgeleid van de stad Damascus) is een weeftechniek, waarbij tekeningen aangebracht worden op een achtergrond van dezelfde kleur. De tekening is daardoor juist vanuit een bepaalde hoek goed te zien.

Decalcomanie

Decalcomanie (van Frans décalquer, ‘overtrekken’) is een techniek om een afbeelding die is aangebracht op een oppervlak dat met een bepaalde verf-, kleur- of inktstof bewerkt is – soms overdekt met een lijmlaag – (in spiegelbeeld) over te brengen op een ander oppervlak.

Droge naald

Een droge naald is een diepdruktechniek uit de prentkunst waarbij men, doorgaans door middel van fijne, staalharde etsnaalden, een tekening krast in een plaat. Vroeger was die plaat meestal van koper, tegenwoordig wordt ook zink of plastic gebruikt. Wanneer men in een etsplaat krast, ontstaat er een ‘braam’. Dit is een opstaand randje naast de getekende lijn, waaronder zich ook inkt hecht. Hierdoor ontstaat bij het afdrukken een ietwat fluweelachtige lijn, die typerend is voor de drogenaaldtechniek.

Email

Email of (minder juist) emaille is de beschermlaag van gesmolten glas aangebracht op voorwerpen van metaal of aardewerk om deze te beschermen, te isoleren of om deze te versieren. Email bij aardewerk wordt meestal glazuur genoemd.

Ets

Een ets is een afbeelding gemaakt in diepdruktechniek van een koperen of zinken plaat waarin de afbeelding door zuur geëtst is.

Fíbula

Is een historisch gebruiks- en siervoorwerp, dat dienst deed als sluitspeld voor kledingstukken. Het voorwerp, meestal van metaal, bezit daartoe een tweedelig sluitmechanisme in de vorm van een pen en een gaatje of beugel. De fibula kan gezien worden als de voorloper van de knoop en de ritssluiting.

Fresco

Een fresco (Italiaans voor “vers”) is een muur- of plafondschildering, waarbij de verf direct op de natte kalk wordt aangebracht, zodat zij daarmee, na droging, één geheel vormt. Het werken met verf op verse natte kalk heet schilderen al fresco of in fresco; op een gedroogde kalklaag heet dit schilderen a secco of al secco. Een tussenvorm is mezzo-fresco, waarbij de schildering wordt aangebracht op gedeeltelijk gedroogde kalk. Fresco wordt dus zowel gebruikt voor de schildertechniek als voor de schildering zelf.

Gouaches

Kunstwerken vervaardigd met soort waterverf met gomwater gemengd, die zodanig wordt aangebracht, dat de ondergrond (papier, zijde enz.) geheel onzichtbaar wordt gemaakt.

Gravure

De voorloper van de ets, de gravure, ontstond rond 1400 vanuit de wapensmederijen in Europa. In deze werkplaatsen brachten wapensmeden met scherpe beitels versieringen in harnassen en wapens aan. Als de gravure gereed was, werd ze opgevuld met een zwart email, niëllo, en werd er een nat vel papier overheen gelegd. De niëllo trok voor een deel in het papier en zo ontstond een afdruk in spiegelbeeld van de gemaakte gravure.

Gres

Gres of steengoed is een keramisch materiaal dat gemaakt is van een kleisoort die tegen hoge temperaturen bestand is. De eigenschappen van gres zitten in tussen die van aardewerk en porselein. Het wordt gebakken bij 1150 tot 1350 °C, waarbij het versintert, waardoor het niet-poreus is en ondoordringbaar wordt voor de meeste vloeistoffen.

Grisaille

Een grisaille, of grauwschildering, is een schilderij waarin men geen natuurlijke kleuren aanbrengt maar zich beperkt tot de weergave der dingen in alle mogelijke schakeringen van dezelfde kleur, meestal grijs of bruin. Deze techniek heeft haar wortels in de oudheid maar werd vooral van de 15e tot de 18e eeuw toegepast.

Maiërisme

Maniërisme of de late renaissance is de stijl die volgde op de hoogrenaissance. De term was lang de voornaamste aanduiding voor de stijl van Italiaans geïnspireerde kunst vanaf circa 1525 tot ongeveer 1580. In de schilderkunst is de navolging van Michelangelo en Rafaël essentieel, in de dichtkunst gelden Petrarca en Dante als voorbeelden. Het was pas in de 20e eeuw – met name in de periode tussen de twee wereldoorlogen – dat een meer welwillende houding ten opzichte van maniëristische kunst ontstond, en men het woord neutraal begon te gebruiken, zonder de implicatie van decadentie die het lang had gedragen.

Mecenas

Welgesteld iemand die kunstenaars financieel steunt, kunstbeschermer.

Neoclassicisme

Het neoclassicisme was aan het eind van de 18e en het begin van de 19e eeuw een stroming in de kunst, waarin opnieuw de vermeende puurheid van de klassieken werd nagestreefd. Men richtte zich daarbij met name op de (bouw)kunst van de oude Grieken en Romeinen. Beroemde neoclassicistische kunstenaars zijn de Franse schilders Jacques Louis David en Jean Auguste Dominique Ingres, en de in Rome werkzame beeldhouwers Antonio Canova en Bertel Thorvaldsen.

Paneel

Gladgeschaafde plank (of samenstelsel van planken) die als onderlaag voor een schildering dient. Eerst wordt een preparatielaag aangebracht en vervolgens de verflaag. Tot in de zeventiende eeuw de meest gebruikelijke ondergrond (drager) van een schilderij.

Paneel (ook panno, panel) is een uit het Italiaans komende term (panello, Latijn: pannus) voor een vlak (houten) bord, in de middeleeuwen berdt genoemd, waarop geschilderd werd. In de tegenwoordige tijd wordt de naam ook gebruikt voor een meubelonderdeel, zoals deurpaneel, kastpaneel en briefpaneel.
Het paneel werd in de middeleeuwen niet zonder lijst gedacht. Er zijn nog schilderijen bekend, waarvan paneel en lijst een geheel vormen. Ook wanneer de lijst niet met het paneel verbonden was, werd deze er toch direct omheen gezet en gelijk met het paneel beschilderd of gedecoreerd.
Eerst omstreeks 1550 werd de lijst achterwege gelaten.
In Nederland gebruikte men voor panelen meest eikenhout, in Italië populierenhout, in Duitsland lindehout, een indicatie voor de herkomst van een paneel. In de 17e eeuw, toen er voorheen in Europa onbekende boomsoorten werden ontdekt, komen ook tropische houtsoorten voor, onder andere mahoniehout.

Pathos

Beeldhouwkunst waarin de gezichten van de afgebeelde figuren sterke emoties vertonen.

Picturaal

Deze term wordt onder andere gebruikt voor een schilderstijl waarbij de vormen meer bepaald worden door kleurnuances dan door lijnen.

Preromantiek

De preromantiek is een (literaire) stroming tussen ongeveer 1740 en 1780 die op de romantiek vooruitliep.
In reactie op de verstandelijke artistieke opvattingen van het classicisme legde de preromantiek de nadruk op intuïtie, gevoel en persoonlijke creativiteit. Overdrijving hiervan leidde tot een sterk sentimentalisme, dat pas in de romantiek op aanvaardbare wijze geïntegreerd zou worden. Typerend is de Engelse graveyard poetry (kerkhofpoëzie); daarnaast ontstonden de gothic novel en de sentimentalistische roman, vol deugdzame en edelmoedige helden en heldinnen.

Quattrocento

Italiaans, duizend, vierhonderd, de 15e eeuw in de Italiaanse kunst. De term wordt vaak gebruikt voor de nieuwe kunststijl die kenmerkend was voor de vroege Renaissance, in het bijzonder voor werken van Masaccio, Brunelleschi, Donatello, Botticelli, Fra Angelico en anderen. In het quattrocento werden de hoven de centra van de nieuwe cultuur. Het werd voorafgegaan door het trecento en gevolgd door het cinquecento.

Reliëf

Met een reliëf wordt een driedimensionale beeldhouwkundige afbeelding in steen, hout, keramiek of metaal (bijvoorbeeld brons) bedoeld, die niet helemaal vrijstaand is. Een reliëf heeft een driedimensionale voorkant en meestal een platte achterkant.
Het voordeel van het reliëf boven vrijstaand beeldhouwwerk is dat ook beeldinhoud die wel in tweedimensionale afbeeldingen zoals tekeningen of schilderijen kan worden weergegeven, maar niet of zeer moeilijk in ruimtelijk werk (denk bijvoorbeeld aan wolken, bomen, achtergronden, vergezichten), wel in een reliëf kan worden afgebeeld.
Het reliëf is daarmee een overgangsgebied tussen tekening en beeldhouwwerk, wat het mogelijk maakt om met een reliëf thema’s verhalend weer te geven. Om deze reden is het reliëf dan ook door alle eeuwen heen, van het Oude Egypte tot in de huidige tijd, onder andere gebruikt om verslag te doen van belangwekkende gebeurtenissen en ter verduidelijking van religieuze motieven. Een goed voorbeeld hiervan is wel de Zuil van Trajanus.

Zie verder: https://nl.wikipedia.org/wiki/Reli%C3%ABf_(beeldhouwkunst)

Retabels

Geschilderde of gebeeldhouwde panelen bevestigd aan de achterkant van een christelijke altaartafel.

Sgraffito

Bij het vervaardigen van sgraffiti (enkelvoud: sgraffito) wordt in verse mortel een lijntekening gekrast en ingekleurd volgens de fresco-techniek. De vlakke lijntekening overheerst samen met een gelijkmatig kleurgebruik.

Stichtersportret

In de kunstgeschiedenis gebruikelijke benaming (germanisme) voor het portret van de opdrachtgever, stichter, voorkomend op een voor religieuze doeleinden bestemd werk, bijv. een altaarstuk.

Strofe

Een strofe is een onderdeel van een gedicht en bevat doorgaans een zekere gedachteneenheid. Het uiterlijke kenmerk van de strofe is dat er zich voor en na de strofe een witregel bevindt. Een strofe in een gedicht kan worden vergeleken met een alinea in een tekst.

Tachisme

Te gebruiken voor Franse schilderkunst die lijkt op Amerikaanse Action Painting, met inbegrip van die uit het eind van de veertiger jaren die soms abstraction lyrique wordt genoemd. Gebruik de term `lyrische abstractie` voor het abstract expressionisme dat is voortgezet tot de jaren zestig en zeventig (bv. Guston en Frankenthaler).

Tenebrisme

Schildertrend van de barok die de neiging heeft om, door sterke lichtcontrasten, de ontregeling van het licht in een donkere context te benadrukken.

Terracotta

Terracotta (Italiaans: terra cotta, ‘aarde gebakken’ = gebakken klei, mv. terracotta’s) is poreus, ongeglazuurd aardewerk van roodbakkende klei. Het wordt op diverse manieren toegepast, zoals bij bloempotten en goedkoop servies.

Trecento

Het Trecento (Italiaans voor 300, of voor “mille trecento”, 1300) verwijst naar de 14e eeuw in de Italiaanse culturele geschiedenis, en meer bepaald naar de periode tussen gotiek en renaissance. Daarnaast wordt het Trecento vaak beschouwd als het begin van de renaissance in de kunstgeschiedenis.

Trompe-l’oeil

Trompe-l’oeil is een schildertechniek die bedrieglijk realistisch aandoet. Het woord trompe-l’oeil is Frans en betekent letterlijk “bedrieg het oog”, ofwel gezichtsbedrog.
Over het algemeen wordt het in stillevens toegepast maar ook in muurschilderingen om bijvoorbeeld de echte aanwezigheid van pilaren of standbeelden te suggereren of  bijvoorbeeld een vel papier dat met een spijker aan de muur is vastgemaakt. Het is bedoeld om de toeschouwer te bedriegen door een illusie van de werkelijkheid op de muur op te wekken, voorwaarde voor succesvol bedrog is de beheersing van de volgende technieken. naturalistische precisie, perspectief, dat wil zeggen de weergave van een eenduidig te interpreteren ruimte, gecombineerd met een consequent uitgewerkte belichting, schaduwen. Trompe-l’oeil-effecten zijn al bekend uit de Oudheid, en sinds de 15e eeuw een apart genre, vooral in de Nederlandse stillevenschilderkunst.

Veduta

Een veduta (Italiaans: overzicht, meervoud vedute) is een zeer gedetailleerd schilderij, gewoonlijk op groot formaat, van een stadsgezicht of ander vergezicht.

Verisme

Extreme vorm van realisme die elke vorm van idealisering in de kunsten verwerpt en daarmee streeft naar een zo letterlijk mogelijke weergave van de werkelijkheid. Dit betekent dat juist ook tegenstrijdigheden regelmatig voorkomen.

 

La Banda sonora de una vida

Just another WordPress.com site

QUE BONITO ES VIAJAR

Un blog de mis viajes y los de mis amigos.

CAZUELA DE BARRO

Just another WordPress.com weblog

MONTSE ANTARES BLOG CINEMA

BANDAS SONORAS.. SOUNDTRACKS.. Y MÁS

De kwintencirkel

Blog van Pieter Simons

Abel Cuevas

Posters & Illustrations